آزمایشگاه فلوسایتومتری

کارشناس: معصومه عظیمی (کارشناسی ارشد)

امروزه روش فلوسیتومتری از ابزارهای رایج در تشخیص بیماری ها و انجام پژوهش هاست. اساس این روش بر مبنای اتصال اختصاصی فلوروکروم های کونژگه به آنتی بادی ها به اهداف برون سلولی مستقر بر سطح سلول و درون سلولی مستقر در هسته و سیتوپلاسم سلول است و به این ترتیب تشخیص این اهداف یا آنتی ژن ها امکان پذیر می گردد. آزمایشگاه فلوسایتومتری رویان مستقر در پژوهشکده زیست شناسی و فناوری سلول های بنیادی در سال  1386با خرید دستگاه فلوسایتومتریBD FACS Calibur با هدف ارائه خدمت در زمینه های مختلف فلوسایتومتری فعالیت خود را آغاز کرد. در نیمه ی دوم سال 1389 این آزمایشگاه مجهز به دستگاه جدا کننده سلولBD FACS Aria II  شد و در حال حاضر در این راستا به کلیه پژوهشگران علوم سلولی و پزشکی در سراسر کشور خدمات تخصصی ارائه می دهد. پس از الحاق آزمایشگاه تصویر برداری  به آزمایشگاه فلوسایتومتری در سال 1390 این آزمایشگاه به آزمایشگاه سایتومتری تغییر نام و فعالیت خود را در زمینه بررسی­های فلوسایتومتری، جداسازی رده های مختلف سلولی بر پایه فلوسایتومتری(FACS)  و بررسی ایمونوفلورسنس و تصویربرداری سلول ها برای پیشبرد پروژه های تحقیقاتی پژوهشگران پژوهشگاه رویان و نیز محققین دیگر مراکز علمی، تحقیقاتی کشور بر اساس توافقنامه های پژوهشی ارائه می دهد. از دیگر فعالیت های این آزمایشگاه ارتقاء سطح علمی پژوهشگران در رابطه با روش فلوسیتومتری و جداسازی است که در این راستا به برگزاری سالیانه کارگاه های آموزشی و سمینارهای مرتبط می پردازد. همچنین در سال 1392 به منظور استفاده بهینه از آنتی بادی ها، به جمع آوری آنتی بادی های موجود در پژوهشکده سلول های بنیادی پرداخته شد و همگی در بانک آنتی بادی ذخیره شدند. در حال حاضر ارائه خدمات در خصوص مشاوره برای انتخاب آنتی بادی و در اختیار قرار دادن آنتی بادی های مورد نظر نیز به عهده این آزمایشگاه است. در ادامه فعالیت عمده این آزمایشگاه بطور خلاصه ارائه می گردد.

الف) آنالیز سلولی بر مبنای فلوسایتومتری:

این بخش مجهز به دستگاه فلوسایتومتری BD FACS Calibur  است که قابلیت شناسایی 5 پارامتر مختلف (2 پارامتر فیزیکی و 3 پارامتر فلورسنس) را  توسط یک منبع نوری (لیزر آرگون 488 نانومتر) داراست. بررس شاخص های آنتی ژنیک، چرخه سلولی و آپوپتوز از بیشترین فعالیت های این بخش است.

A

B

C

D

انواع پلات های موجود در فلوسیتومتری (A) Dot Plot، (B) Histogram، (C) 3D Plot ، (D) Contour Plot

ب) جداسازی سلول بر مبنای فلوسایتومتری (FACS):

دستگاهBD FACS Aria II  موجود در این قسمت با داشتن 3 منبع نوری مختلف (لیزر های با طول موج 488، 630 و405 نانومتر) و 11 آشکارساز (2 پارامتر فیزیکی و 9 پارامتر فلورسنس) توان جداسازی 70 هزار سلول در ثانیه را در شرایط بهینه دارد. جداسازی رده های مختلف سلول های خونی، سلول های تمایز یافته و بنیادی و رده های سرطانی بیشترین کاربری این دستگاه است.

A: جداسازی سلول های D10 (ملانوما) بر اساس شاخص CD133 توسط دستگاه FACS AriaII، B: تایید سلول های CD133+ و CD133- جداشده به روش فلوسیتومتری (بررسی درصد سلولهای بیان کننده CD133) و RT-PCR (بررسی بیان ژن CD133)